Σόκ:Τι αλλάζει και τι ισχύει για τις κληρονομιές από αύριο

Τρία βήματα για να προστατεύσουν οι ιδιοκτήτες τα ακίνητά τους ..τα «ψιλά γράμματα» και οι… παγίδες του νέου νόμου

Πιο απλές διαδικασίες, οι οποίες συνοδεύονται και από παγίδες και «ψιλά γράμματα», περιλαμβάνει το νέο πλαίσιο για τις κληρονομιές, το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή από χθες και συνιστά διαχωριστική γραμμή του...χθες με το σήμερα! Το νέο θεσμικό πλαίσιο αλλάζει άρδην τα δεδομένα για χιλιάδες κληρονόμους στην Ελλάδα, βάζοντας στο μικροσκόπιο τις ιδιοκτησίες που στερούνται καθαρών τίτλων και εισάγοντας αυστηρές ψηφιακές προθεσμίες.

Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων, η ημερομηνία αυτή αποτελεί το απόλυτο ορόσημο διαχωρισμού, ενώ τα «ψιλά γράμματα» της νομοθεσίας κρύβουν παγίδες που μπορούν να οδηγήσουν από υπέρογκα πρόστιμα μέχρι και στην οριστική απώλεια της κληρονομιαίας περιουσίας. Με τα νέα δεδομένα, αναμένεται να ξεκαθαρίσει σε πολύ μεγάλο βαθμό μέσα στο προσεχές διάστημα η νομική τάξη και των τελευταίων ακινήτων που παραμένουν στον «αέρα», ενώ όσοι δεν προχωρήσουν τις διαδικασίες ουσιαστικά εκχωρούν τη δυνητική κληρονομιά στο Ελληνικό Δημόσιο. Άλλωστε, είναι χιλιάδες οι περιπτώσεις όπου, ελλείψει συμβολαίων, οι μέχρι πρότινος «ιδιοκτήτες» εγκατέλειψαν την προσπάθεια κατοχύρωσης ακινήτων, τα οποία περιέρχονται στο Ελληνικό Δημόσιο.

Ανατροπή

Μέχρι προχθές, η αποδοχή μιας κληρονομιάς, ειδικά στην επαρχία, αποτελούσε μια διαδικασία που πολλοί πολίτες μετέθεταν για το μέλλον. Η ύπαρξη ακινήτων χωρίς επίσημα συμβόλαια, που είχαν περάσει από γενιά σε γενιά «δια λόγου» ή μέσω άτυπων διανομών, τακτοποιούνταν εκ των υστέρων, όποτε προέκυπτε ανάγκη μεταβίβασης ή πώλησης. Από χθες, αυτό το άτυπο καθεστώς ανοχής καταργείται οριστικά, ενώ όλες οι εκκρεμείς κληρονομιές μπαίνουν σε καθεστώς υποχρεωτικής ψηφιακής δήλωσης και διασύνδεσης με το Κτηματολόγιο.

Η μεγαλύτερη αλλαγή αφορά τη θεσμοθέτηση της υποχρεωτικής προδικασίας για ακίνητα που διεκδικούνται μέσω έκτακτης χρησικτησίας (όπου ο κληρονόμος δεν έχει τίτλους αλλά επικαλείται 20ετή νομή). Πλέον, κανένα ακίνητο «αγνώστου ιδιοκτήτη» δεν μπορεί να κατοχυρωθεί δικαστικά, αν προηγουμένως δεν έχει περάσει από το στάδιο της Υποχρεωτικής Κτηματολογικής Διαμεσολάβησης.

Τι πρέπει να προσεχθεί

Οι ιδιοκτήτες πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τα «ψιλά γράμματα» του νέου νόμου, καθώς οι αυτοματοποιημένοι έλεγχοι δεν αφήνουν περιθώρια ελιγμών: Με βάση το νέο θεσμικό πλαίσιο, αν ο κληρονόμος αμελήσει να προχωρήσει σε ρητή αποποίηση της κληρονομιάς εντός της νόμιμης τετράμηνης προθεσμίας από τον θάνατο του διαθέτη, τότε θεωρείται αυτομάτως ότι την αποδέχεται. Με το νέο ψηφιακό σύστημα, οι οφειλές του θανόντος προς την εφορία και τα ασφαλιστικά ταμεία μεταφέρονται ακαριαία στον κληρονόμο, ο οποίος πλέον ευθύνεται για την εξόφλησή τους.

Ακίνητα που προέρχονται από κληρονομιές αλλά δεν έχουν δηλωθεί στο Κτηματολόγιο, μετά την καταληκτική ημερομηνία περιέρχονται αυτόματα στην κυριότητα του Ελληνικού Δημοσίου. Μάλιστα, η ανάκτησή τους μετά τις 16 Σεπτεμβρίου γίνεται εξαιρετικά σύνθετη, δαπανηρή και χρονοβόρα.

Επιπλέον, όσοι κληρονόμησαν εκτάσεις «με τον λόγο» και βασίζονταν σε μάρτυρες για να αποδείξουν τη χρησικτησία βρίσκονται αντιμέτωποι με έναν τοίχο. Ο διαμεσολαβητής απαιτεί πλέον δύο έγγραφα ακλόνητης απόδειξης 20ετίας (πχ παλαιά Ε9, τοπογραφικά, επιδοτήσεις). Αν αυτά δεν βρεθούν, το ακίνητο χάνεται. Οι ιδιοκτήτες, προκειμένου να προστατεύσουν την ακίνητη περιουσία τους, οφείλουν να ακολουθήσουν τα εξής βήματα:

1. Άμεσος Έλεγχος στο Taxisnet και e-Ktimatologio: Απαιτείται επιβεβαίωση ότι όλα τα ακίνητα που έχει κληρονομήσει κάποιος εμφανίζονται ορθώς στο έντυπο Ε9 και στους χάρτες του Κτηματολογίου.

2. Σύνταξη πιστοποιητικών: Απαιτείται η άμεση συγκέντρωση των πιστοποιητικών περί μη αποποίησης, εγγυτέρων συγγενών και δημοσίευσης διαθήκης, ώστε να προχωρήσει ο συμβολαιογράφος στην πράξη αποδοχής.

3. Εντοπισμός με τοπογραφικό: Οι κληρονόμοι δεν πρέπει να βασίζονται σε παλαιές περιγραφές των ακινήτων. Για τον λόγο αυτό πρέπει να αναθέσουν σε πολιτικό μηχανικό την έκδοση εξαρτημένου τοπογραφικού διαγράμματος για να κλειδώσουν τα όρια της ιδιοκτησίας τους, πριν αυτά αμφισβητηθούν.

Political.gr