Μάστιγα η σεξουαλική παρενόχληση σε χώρους εργασίας

Ενα φαινόμενο που θα έπρεπε να έχει εξαφανιστεί -η παρενόχληση στους χώρους εργασίας- καλά κρατεί στη χώρα μας και μάλιστα αποτυπώνεται έντονα στην Ετήσια Έκθεση της Επιθεώρησης Εργασίας. Τα στοιχεία δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης ότι το φαινόμενο είναι διαδεδομένο, πολυπαραγοντικό και βαθιά ριζωμένο στην εργασιακή καθημερινότητα. Την ίδια στιγμή είναι πιο ορατό από ποτέ, αλλά έχει πάρει και μορφές που εκπλήσσουν ως αποτέλεσμα του υψηλότερου ρυθμού καταγγελιών.

Συνεχής αύξηση

Η πρώτη κρίσιμη διαπίστωση αφορά τη διαχρονική αύξηση των καταγγελιών, αν και η έκθεση επισημαίνει ότι η άνοδος αυτή δεν ανακλά απαραίτητα αύξηση της βίας αυτής καθαυτής, αλλά συνδέεται και με την ενίσχυση της εμπιστοσύνης των εργαζομένων προς τους θεσμούς και άρα με τη μεγαλύτερη διάθεση καταγγελίας. Η σιωπή φαίνεται να υποχωρεί, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι το πρόβλημα περιορίζεται.

Σε επίπεδο φύλου τα δεδομένα είναι αποκαλυπτικά, διότι δεν είναι πλέον μόνο οι γυναίκες που πέφτουν θύματα. Από το σύνολο των καταγγελιών, 321 προέρχονται από γυναίκες, που αντιστοιχούν στο 67%, ενώ 161 καταγγελίες (33%) υποβλήθηκαν από άντρες. Η σαφής υπεροχή των γυναικών ως θυμάτων επιβεβαιώνει τη διαχρονική έμφυλη διάσταση του φαινομένου, ωστόσο το γεγονός ότι ένας στους τρεις καταγγέλλοντες είναι άνδρας καταδεικνύει ότι η εργασιακή παρενόχληση αποτελεί ευρύτερο κοινωνικό πρόβλημα.

Ποιοι καταγγέλλονται

Μεγάλο ενδιαφέρον καταγράφουν τα στοιχεία για τους καταγγελλόμενους. Το 2025 372 άνδρες (62%) και 227 γυναίκες (38%) βρέθηκαν στο επίκεντρο καταγγελιών. Αν και οι άνδρες παραμένουν πλειοψηφία, η αύξηση της συμμετοχής των γυναικών ως καταγγελλομένων δείχνει μεταβολές στους επαγγελματικούς ρόλους και στις ιεραρχικές δομές.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η ιδιότητα του δράστη. Σε 235 περιπτώσεις (39%) η παρενόχληση αποδίδεται στον ίδιο τον εργοδότη ή τον νόμιμο εκπρόσωπο της επιχείρησης, ενώ στη μεγάλη πλειονότητα σε 363 περιπτώσεις (61%) ο καταγγελλόμενος είναι άλλος εργαζόμενος ή προϊστάμενος. Το εύρημα αυτό αναδεικνύει ότι η βία δεν περιορίζεται σε «κάθετες» σχέσεις εξουσίας, αλλά εκδηλώνεται και οριζόντια μέσα στο ίδιο το εργασιακό περιβάλλον.

Πρώτη η Αθήνα

Η γεωγραφική συγκέντρωση των καταγγελιών αποτυπώνει επίσης μια σαφή τάση: το 74% των υποθέσεων προέρχεται από μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και ο Πειραιάς. Το στοιχείο αυτό συνδέεται τόσο με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση εργατικού δυναμικού όσο και με την αυξημένη πρόσβαση σε μηχανισμούς καταγγελίας.

Σε επίπεδο κλάδων, ο τουρισμός και η εστίαση βρίσκονται στην κορυφή με 27% των καταγγελιών (16% εστίαση και 11% καταλύματα), ενώ ακολουθεί το εμπόριο με 21%. Πρόκειται για τομείς με έντονη εποχικότητα, υψηλή πίεση και συχνά επισφαλείς συνθήκες εργασίας, γεγονός που φαίνεται να ενισχύει την εμφάνιση περιστατικών παρενόχλησης.

Αξιοσημείωτη είναι και η ηλικιακή κατανομή. Οι εργαζόμενοι ηλικίας 45-64 ετών εμφανίζονται πιο ενεργοί στην υποβολή καταγγελιών με ποσοστό 43,7%, ενώ ακολουθούν οι ηλικίες 35-44 ετών με 23,4% και 25-34 ετών με 21,8%. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η εμπειρία και η μεγαλύτερη εργασιακή ωριμότητα συνδέονται με αυξημένη προθυμία διεκδίκησης δικαιωμάτων.

Τα πρόστιμα

Το 2025 επιβλήθηκαν συνολικά 146 πρόστιμα για παραβιάσεις σχετικές με βία και παρενόχληση, συνολικού ύψους 289.760 ευρώ, με το 57% των χρημάτων να προέρχεται από υποθέσεις εργατικών διαφορών. Ωστόσο, ένα από τα πιο κρίσιμα συμπεράσματα αφορά την έκβαση των υποθέσεων. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η σεξουαλική παρενόχληση, μόνο το 25% των υποθέσεων κατέληξε σε επίλυση, ενώ στο 50% κρίθηκε ότι δεν υπήρχαν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία. Το εύρημα αυτό αποκαλύπτει τις δυσκολίες τεκμηρίωσης τέτοιων περιστατικών και την ανάγκη ενίσχυσης των αποδεικτικών μηχανισμών.

Συνολικά, τα αριθμητικά δεδομένα σκιαγραφούν μια σύνθετη πραγματικότητα που δείχνει ότι η εργασιακή παρενόχληση στην Ελλάδα παραμένει εκτεταμένη με σαφείς έμφυλες, κλαδικές και γεωγραφικές διαστάσεις. Την ίδια στιγμή όμως η αύξηση των καταγγελιών και η ενεργοποίηση των μηχανισμών ελέγχου δείχνουν ότι η κοινωνία περνά από τη σιωπή στην καταγραφή - και ίσως σταδιακά στην αντιμετώπιση.

political